O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish va asrab-avaylash “O‘zbekiston madaniy merosi – xalqlar va mamlakatlar o‘rtasidagi muloqotga yo‘l” ikki kunlik xalqaro ilmiy-madaniy kongressdan ko‘zlangan maqsaddir. Tadbir 15 -16 may kunlari Toshkent va Samarqand shaharlarida bo‘lib o‘tdi.
O‘zbekiston madaniy-tarixiy merosini o‘rganish va saqlash “O‘zbekiston madaniy merosi – xalqlar va mamlakatlar o‘rtasidagi muloqotga yo‘l” nomli ikki kunlik xalqaro ilmiy-madaniy kongressdan ko‘zlangan maqsaddir. Bu 15 va 16 may kunlari Toshkent va Samarqand shaharlarida bo‘lib o‘tdi.
Ilmiy kongressda O‘zbekistonning tarixiy, madaniy-maʼrifiy merosini asrab-avaylash va targ‘ib etishga ixtisoslashgan 120 dan ortiq xorijiy va 100 dan ortiq o‘zbekistonlik olimlar, sharqshunoslik, arxeologiya, tarix, sharq qo‘lyozmalari, numizmatika, to‘qimachilik, kulolchilik, metalldan yasalgan buyumlar, zargarlik va rangtasvir, zargarlik va naqqoshlik sohalari mutaxassislari hamda kolleksionerlar ishtirok etdi. Ular orasida Rossiya, AQSH, Xitoy, Kanada, Italiya, Buyuk Britaniya, Hindiston, Misr, Koreya, Belgiya, Niderlandiya, Fransiya, Germaniya, Chexiya, Turkiya, Gretsiya, Ozarbayjon delegatsiyalari, YUNESKO va ICOMOS (Yodgorliklar va diqqatga sazovor joylarni saqlash bo‘yicha xalqaro kengash) vakillari bor.
“O‘zbekiston madaniy merosi jahon to‘plamlarida” eksklyuziv madaniy-maʼrifiy media-loyihasining taqdimoti forumning asosiy voqeasi bo‘ldi. Uning muallifi O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan jurnalist Firdavs Abduxoliqov, loyiha ilmiy rahbari O‘zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi Edvard Rtveladzedir.
"Bunday Kongressni o‘tkazish imkoniyatiga ega bo‘lganimiz mamlakat rahbariyati va shaxsan Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan olib borilayotgan siyosat samarasidir. Fuqarolik jamiyatiga turli tashabbuslarni hayotga tatbiq etishga oqilona siyosat imkon bermoqda, shu jumladan, ijtimoiy masʼuliyatli tijorat kompaniyalari ularni qo‘llab-quvvatlamoqda. Bugungi kunda nafaqat biznes bilan shug‘ullanish, balki yoshlarning maʼnaviyatini yuksaltirish va O‘zbekiston madaniy merosini keng targ‘ib etishga qaratilgan loyihalarni qo‘llab-quvvatlash ham muhimligini anglash mumkin”, — dedi Firdavs Abduxoliqov.
Bundan tashqari, forumda “O‘zbekiston madaniy merosi” turkumida uch tilda nashr etilgan kitob-albomlarning dastlabki besh tomi namoyish etildi. Bular “Sharq davlat muzeyi to‘plami" (Moskva), “Rossiya etnografiya muzeyi to‘plami (Sankt-Peterburg), “Davlat Tretyakov galereyasi to‘plami (Moskva), “O‘zbekiston gilamlari va kashtachiligi jahon to‘plamlarida” (Rossiya, AQSH, Kanada, Avstraliya ), “Alisher Navoiy asarlari Rossiya Milliy kutubxonasi fondida” (Sankt-Peterburg) kitob-albomlaridir. Yana olti jild nashrga tayyorlanmoqda. Forumda ularning taqdimoti ham bo‘lib o‘tdi. Bular “O‘zbekiston musiqiy merosi”, “Davlat Ermitaj muzeyi to‘plami”, “Davlat tarix muzeyi to‘plamii”, “Sharq qo‘lyozmalari instituti to‘plami”, “O‘zbekiston gilamdo‘zligi: asrlar davomida saqlanib qolgan anʼana” va "Germaniya muzeylari to‘plami".
Shuningdek, ushbu kitoblarning yaratilishi hamda dunyoning turli muzeylari kolleksiyalaridagi O‘zbekiston to‘plamlari haqidagi hujjatli filmlar ham Forum ishtirokchilari eʼtiboriga havola etildi.
– Tarixi bir necha asrlarga borib taqaladigan eng nodir muzey eksponatlari bilan ishlash va asosan muzeyda ishlash nihoyatda qiyin, – deydi filmlar muallifi, taniqli telejurnalist, jamoat arbobi, sanʼatshunos Shahnoza G‘aniyeva. "Chiroqni yoqish, vitrinani ochish har doim ham mumkin emas. Gap bebaho qo‘lyozmalarga kelganda, ularni olish juda qo‘rqinchli! Lekin muzeylarda bo‘lganimda birinchi navbatda qo‘lqop bilan ishladim. Men ularni kiyganimda, muzey xodimlari menga: "Endi sizga ishonsa bo‘ladi!" deyishdi.
Haqiqiy eksponatlardan tashqari filmlarda dunyoga mashhur olimlar bilan eksklyuziv suhbatlar ham bor edi.
Xalqaro forumni o‘tkazish uchun Inson huquqlari bo‘yicha milliy markaz direktori, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati, Demokratik institutlar, nodavlat tashkilotlar va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari qo‘mitasi raisi Akmal Saidov raisligida tashkiliy qo‘mita tuzildi. Tashkiliy qo‘mita tarkibiga O‘zbekiston akademiyalari va ilmiy-tadqiqot tashkilotlari, xalqaro tashkilotlar vakillari, shuningdek, O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganuvchi xorijiy ekspert va olimlar kirdi.
"Maʼlum sabablarga ko‘ra, O‘zbekistonning ko‘plab madaniy qadriyatlari dunyoning 40 dan ortiq muzeylarida va ko‘plab shaxsiy kolleksiyalarda saqlanmoqda. Bugungi kunga qadar biz obyektlarning eng to‘liq ro‘yxatini yaratishga imkon beradigan keng maʼlumotlar bazasini to‘pladik. Ular mamlakatimizning bebaho merosini tashkil etadi, – dedi Saidov.
Kongress ishtirokchilari uchun hamrohlik tadbirlari dasturi ishlab chiqildi. Ular orasida O‘zEOAVMA tomonidan tashkil qilingan folklor media-festivaliga tashrif doirasida O‘zbekistonning barcha viloyatlari milliy oshxonasining eng sara taomlaridan tatib ko‘rish, shuningdek, eng yaxshi palov tanlovi, Registon maydoni – “O‘zbekiston madaniy merosi – butun insoniyat merosi” 3D xaritasi nomli noyob yorug‘lik va musiqa namoyishi – shuningdek, Mirzo Ulug‘bek madrasasida o‘zbek ustalarining gilamdo‘zlikning eng yaxshi asarlari va so‘zanalari ko‘rgazmasini tomosha qilish va “O‘zbekiston gilamlari va kashtachiligi” albomi taqdimotida ishtirok etish kabi tadbirlar bor.
Xalqaro forum doirasida O‘zbekistonning madaniy-tarixiy merosi va sayyohlik salohiyatini ommalashtirishga qaratilgan yangi sunʼiy yo‘ldoshli multimedia “Karavan-TV” telekanali o‘z faoliyatini boshladi. Forumning yakuniy kechasi Amir Temurning Samarqand atrofidagi yetti bog‘idan biri timsolida qayta tiklangan “Bag‘ishamol”da bo‘lib o‘tdi. Kechki ovqat milliy o‘zbek mumtoz musiqa ijrochilarining chiqishlari bilan davom etdi. Unda “O‘zbekiston musiqiy merosi” kitob-albomi taqdimoti o‘tkazildi. Arxeolog, tadqiqotchi, tarix fanlari doktori, professor, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi, “O‘zbekiston madaniy merosi jahon muzeylarida” loyihasining ilmiy rahbari Edvard Rtveladzeni tavalludining 75 yilligi munosabati bilan sharaflash forumning alohida tantanali lahzasi bo‘ldi.
Loyiha O‘zbekiston elektron ommaviy axborot vositalari milliy assotsiatsiyasi, YUNESKOning Toshkentdagi vakolatxonasi, Konrad Adenauer nomidagi jamg‘armaning Markaziy Osiyodagi vakolatxonasi, “Замон Пресс Инфо” nashriyoti, Узбекистан Тодай agentligi va “Karavan-TV” telekanali ko‘magida amalga oshirildi. Eʼtiborlisi, mazkur loyiha davlatning moliyaviy yordamisiz, faqat ijtimoiy masʼuliyatli kompaniyalar ishtiroki va fuqarolik tashabbuslari evaziga amalga oshirilmoqda.
Xalqaro kongress O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan qabul qilingan 2017-2021 yillarda O‘zbekistonni rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasini amalga oshirishda yorqin voqea bo‘ldi.
